Sport i Niepodległa w Budapeszcie

26 czerwca 2018 r. (wtorek)

Stulecie polsko-węgierskich zmagań sportowych jest tematem najnowszej wystawy w Instytucie Polskim w Budapeszcie. Wernisaż w niedzielę 24 czerwca 2018 roku połączony został z oglądaniem meczu reprezentacji Polski na piłkarskich Mistrzostwa Świata w Rosji.

W samym centrum Budapesztu, przy prestiżowej alei Andrássyego, przez całe lato można oglądać projekt zatytułowany SPORTSZELETEK. Nazwa pochodzi od popularnego na Węgrzech batonika czekoladowego SPORT. Na potrzeby projektu główna sala wystawowa Instytutu Polskiego przeobraziła się w Polsko-Węgierską Halę Sportową. Stanęły w niej dwie wystawy planszowe: Rywale na boisku – Przyjaciele na co dzień oraz Gwiazdy Sportu Niepodległej. Ta pierwsza powstała z inspiracji wystawą o tym samym tytule, która pokazana została w Warszawie w ramach Roku Kultury Węgierskiej 2016/2017. Towarzyszą jej rekwizyty sportowe w witrynach użyczone dzięki uprzejmości Węgierskiego Muzeum Olimpijskiego i Sportu. Na ścianach pojawiły się powiększone fotografie oraz cytaty znanych sportowców.

Druga wystawa – stworzona przez Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie na zamówienie polskiego MSZ - opowiada o ikonach polskiego sportu w okresie międzywojennym, którzy nadali rozpoznawalną na całym świecie twarz odrodzonej Polsce, a rodakom powód do dumy scalającej naród ponad podziałami. Zadziwiające jest, jak wiele z tych nazwisk przetrwało w pamięci zbiorowej do dzisiaj: Janusz Kusociński, Żwirko i Wigura, Jadwiga Jędrzejewska, Stanisław Marusarz. To pewnie dlatego, że oprócz osiągnięć sportowych wielu z nich bohatersko zaangażowało się w walkę o ojczyznę w II wojnie światowej, niektórzy oddali najwyższą ofiarę – powiedział do zgromadzonych prof. Jerzy Snopek, ambasador RP w Budapeszcie, prywatnie pasjonat sportu i znakomity ekspert w tej dziedzinie.

Niedzielne wydarzenie otworzyli wspólnie szefowie węgierskich instytucji będących partnerami projektu: György Szöllősi – redaktor naczelny tygodnika „Nemzeti Sport”, Lajos Szabó – dyrektor Węgierskiego Muzeum Olimpijskiego i Sportu oraz Miklós Mitrovits – szef portalu ekstraklasa.hu, autor tekstów wystawy „Rywale na boisku – Przyjaciele na co dzień”. Lajos Szabó zauważył, że o ile w pierwszych dekadach Polacy uczyli się od Węgrów – dla przykładu trenem pierwszej reprezentacji Polski w piłce nożnej był Imre Pozsonyi – to później często „uczeń prześcignął mistrza”. Tak stało się nie tylko w futbolu, ale również w szermierce czy zapasach. Miklós Mitrovits podzielił się anegdotami związanymi z legendarnymi dziś sportowcami oraz pojedynkami. Podkreślił także bezprecedensową przyjaźń kibiców z Polski i Węgier, którzy nawzajem się wspierają i obchodzą ważne narodowe rocznice.

„Nie ma takiej siły, który by nas podzieliła” – ten cytat z trybun na meczu piłki ręcznej drużyn z Kielc i Szegedu - mówi wszystko o stosunkach polsko-węgierskich, a szczególnie o ich bardzo ciekawej, mimo że mało znanej, części: mianowicie o polsko-węgierskich zmaganiach sportowych. Bardzo się cieszę, że ten projekt realizujemy w ramach rocznicy Odrodzenia Państwa Polskiego oraz trwającej gorączki sportowej związanej z Mundialem w Rosji – zauważył w swoim przemówieniu Jarosław Bajaczyk, zastępca dyrektora Instytutu Polskiego.

Częścią wernisażu był pokaz filmu dokumentalnego „Niemy oddźwięk”, który opowiada historię z czerwca 1958 roku, kiedy do Polski dotarła wiadomość o wykonaniu kary śmierci na Imre Nagyu, komunistycznym premierze Węgier z okresu rewolucji 1956 roku. Podczas rozegranego wówczas meczu Budapest Honvéd – Ruch Chorzów piłkarze, sędziowie i kibice uczcili jego pamięć minutą ciszy, co było wtedy aktem wielkiej odwagi.

Na zakończenie w sali kinowej Instytutu Polskiego zebrana publiczność kibicowała polskiej narodowej jedenastce w meczu przeciwko Kolumbii.

Poza wspomnianymi wyżej instytucjami partnerami projektu są Węgierski Instytut Kultury w Warszawie oraz Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie. 

Obie wystawy można oglądać do 14 września – wkrótce dostępne będą również online. Trwają prace nad katalogiem, który zostanie zaprezentowany w ramach finisażu  w połączeniu z dyskusją ekspertów.